واکسن آنفلوآنزا
آنفلوآنزا یک بیماری تنفسی حاد و به شدت عفونی است که توسط ویروس‌های آنفلوآنزا (عمدتاً انواع A و B) ایجاد می‌شود.
آنفلوآنزا چیست؟
آنفلوآنزا یک بیماری تنفسی حاد و به شدت عفونی است که توسط ویروس‌های آنفلوآنزا (عمدتاً انواع A و B) ایجاد می‌شود. برخلاف سرماخوردگی معمولی، آنفلوآنزا می‌تواند باعث بیماری سیستمیک شدید، پنومونی ویروسی اولیه، عفونت‌های باکتریایی ثانویه شده و بیماری‌های مزمن زمینه‌ای را تشدید کند. واکسن آنفلوآنزا یک مداخله پیشگیرانه سالانه است که برای تحریک تولید آنتی‌بادی‌های اختصاصی علیه سویه‌های ویروسی پیش‌بینی‌شده برای فصل زمستان پیش رو فرموله می‌شود.
شیوع و بار بیماری آنفلوآنزا
سازمان جهانی بهداشت (WHO) برآورد می‌کند که اپیدمی‌های سالانه آنفلوآنزا منجر به تقریباً ۳ تا ۵ میلیون مورد بیماری شدید و بین ۲۹۰۰۰۰ تا ۶۵۰۰۰۰ مرگ مرتبط با سیستم تنفسی در سراسر جهان می‌شود. بار اقتصادی این بیماری به دلیل مراجعات به بخش اورژانس، بستری شدن در بیمارستان و کاهش ظرفیت نیروی کار بسیار قابل توجه است.
تزریق، ایمنی و اثربخشی واکسن آنفلوآنزا
مشخصات واکسن آنفلوآنزا با پارامترهای زیر تعریف می‌شود:
| ویژگی | خلاصه دستورالعمل بالینی و داده‌ها |
| زمان‌بندی (Schedule) | به صورت سالانه، به طور ایده‌آل قبل از شروع گردش ویروسی فصلی (معمولاً پاییز در نیمکره‌های مربوطه) تجویز می‌شود. کودکان ۶ ماهه تا ۸ ساله که برای اولین بار واکسن را دریافت می‌کنند، نیاز به دو دوز مجزا با فاصله حداقل ۴ هفته دارند. |
| واجدین شرایط (Eligibility) | به طور کلی برای تمام افراد ۶ ماهه و بالاتر که موارد منع مصرف پزشکی مستند ندارند توصیه می‌شود. گروه‌های دارای اولویت بالا شامل بزرگسالان بالای ۶۵ سال، افراد باردار، کودکان خردسال و افراد مبتلا به اختلالات قلبی-ریوی مزمن هستند. |
| پروفایل ایمنی (Safety Profile) | بسیار مطلوب است. شایع‌ترین عوارض جانبی خفیف و گذرا هستند، از جمله قرمزی یا درد موضعی در محل تزریق، تب خفیف و کوفتگی کوتاه‌مدت عضلانی. عوارض شدید، مانند آنافیلاکسی یا سندرم گیلن باره، استثنایی و بسیار نادر هستند (تقریباً ۱ تا ۲ مورد در یک میلیون دوز). |
| داده‌های اثربخشی (Efficacy Data) | در فصول مختلف متغیر است. مطالعات نشان می‌دهند که وقتی سویه‌های واکسن با ویروس‌های در حال گردش مطابقت دارند، واکسیناسیون خطر ابتلا به آنفلوآنزا را تا ۴۰ تا ۶۰ درصد در جمعیت عمومی کاهش می‌دهد. شواهد بالینی نشان می‌دهد که حتی در صورت عدم مطابقت کامل سویه‌ها، واکسیناسیون به طور قابل توجهی نرخ بیماری شدید، بستری شدن در ICU و مرگ را کاهش می‌دهد. |
واکسیناسیون گروه‌های پرخطر آنفلوآنزا
اگرچه واکسن به طور گسترده‌ای توصیه می‌شود، برخی از جمعیت‌ها در معرض خطر بیشتری برای عوارض آنفلوآنزا هستند و به شدت ترغیب می‌شوند که واکسیناسیون سالانه خود را به‌روز نگه دارند:
- بزرگسالان ۶۵ ساله و بالاتر (که برای آن‌ها فرمولاسیون‌های دوز بالا یا دارای ادجوانت برای مقابله با پیری سیستم ایمنی ترجیحاً توصیه می‌شود).
- افراد دارای سیستم ایمنی ضعیف یا اختلالات متابولیک مانند دیابت.
- کارکنان مراقبت‌های بهداشتی، جهت پیشگیری از انتقال بیمارستانی به بیماران آسیب‌پذیر.
نکته منع مصرف: افرادی که سابقه واکنش‌های آلرژیک شدید و تهدیدکننده حیات به هر یک از اجزای واکسن را دارند باید با پزشک خود مشورت کنند. فرمولاسیون‌های بدون تخم‌مرغ (مبتنی بر نوترکیب یا کشت سلولی) به طور گسترده برای افراد مبتلا به آلرژی شدید به تخم‌مرغ در دسترس است.